Ik vraag mij vaak dingen af. Vaak zijn dat ook dingen die mensen zich al vaker hebben afgevraagd. In die zin is dat weinig creatief van mij. Nu vraag ik mij precies hetzelfde af als wat de Romeinse dichter Juvenalis zich circa 1950 jaar terug ook afvroeg in één van zijn Satiren:
Qui custodiet ipsos custodes?
Deze gedachtegang is vaak vertaald als ‘Wie bewaakt de bewakers’. Het woord ‘Custodiet/es’ is echter beter te vertalen als we naar het Engels kijken. Daar is ‘Assest under custody’ een veel voorkomende term. Dit betekent letterlijk ‘onder toezicht stellen’. Daarom hanteer ik liever de vertaling:
Wie houdt toezicht op de toezichthouders?

Van het Romeinse rijk van eeuwen geleden wil ik u graag meenemen naar het Breda van nu. Dit echter wel, net als Juvenalis, in de vorm van een Satire. Een satire was (veelal) een gedicht waarin kritiek werd geleverd op verschillende instanties. De dichtvorm laat ik, vanwege gebrek aan talent, achterwege. In Satire VIII werd het stadbestuur ernstig bekritiseerd door Juvenalis.

Laten we eerst bepalen waarop toezichthouders nu werkelijk toezicht houden voor we gaan bekijken wie de toezichthouders zijn. Feitelijk gezien wordt alles wat er zo’n beetje in de stad gebeurt besloten door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Breda. Op deze lui moet dus toezicht worden gehouden. Logisch. We leven in een democratie dus alles moet gecontroleerd worden. Dus ook het college.

Diegene die dat toezicht houdt is de gemeenteraad.
Tot voor kort dacht ik dat zij dit met verve deden. Ik was ook vervuld van vreugd toen ik hoorde dat er kritische vragen werden gesteld over de aanschaf van een derde dienstauto door het college. Prima dacht ik. De raad let op de centen van de gemeente Breda. Het zijn de kleine bedragen die het hem doen.
Wat wil nu echter het geval? De raad gaat lekker drie dagen naar Hamburg. Wat ze daar gaan doen? Het bekijken van projecten. Om precies te zijn gaat men kijken naar de havenontwikkeling, om dat dan toe te gaan passen in Belcrum. Hamburg is een enorme havenstad met bijna 2 miljoen inwoners. Breda komt net boven de 170.000 uit en heeft een miezerig haventje. Echt vergelijkbaar zijn deze steden niet. Nu vraag ik mij daarom af: wordt de besluitvorming hierdoor beter?
Ik geef zelf graag ook het antwoord: nee. Dit is een typisch geval van een ‘snoepreisje’.
De raad houdt dus wel toezicht op hoe het college het geld uitgeeft maar is weinig zelfkritisch ten opzichte van de kosten die men zelf maakt. Hierbij moet wel worden aangetekend dat de SP principieel, waarschijnlijk om dezelfde redenen, niet mee gaat op dit reisje.
Qui custodiet ipsos custodes?

Om het verhaal helemaal compleet te maken bekijken we nog even wie toezicht houdt op de raad. Dat is de pers. In Breda is het enige serieus te nemen medium de krant BN/De Stem. Om toch als gemeenteraad niet te vervelend in de krant te komen is voor het gemak ook een journalist, op kosten van de gemeenschap, meegevraagd naar Hamburg.
Qui custodiet ipsos custodes?

Inzake de eerder genoemde dienstautokwestie werd door een raadslid een vraag gesteld. Exact deze vraag wil ik daarom nu weer aan de raad voorleggen:
“Hoe kunt u dat gedrag uitleggen in een tijd dat elke euro twee keer moet worden omgedraaid en instellingen als de Nieuwe Veste en de bibliotheek te horen krijgen dat ze niet meer op coulance hoeven te rekenen als ze hun begroting niet rond krijgen?”

Op zich gun ik het de, vaak hardwerkende, raadsleden dit reisje wel. Maar ja, iemand moet toezicht houden op de toezichthouders. Dus daarom doe ik, als simpele ziel, dat dan maar. Dus bij deze;
Raadsleden, veel plezier! En stuur een kaartje ‘Grüsse aus Hamburg’ als jullie goed zijn aangekomen.